Lezing over Onder den Sint Maarten zaterdag 13 juni

Rond 1900 richtte Bommelaar Johan Adam Pool (1872-1948) in Zaltbommel een meubel- en koperwerkplaats op. Hij ontwierp moderne huisraad in de Art Nouveau-stijl: de nieuwe, moderne vormentaal die in die periode in Europa populair was. Pool begon zijn werkplaats in een schuurtje bij zijn ouderlijk huis, Ruiterstraat 10. Toen hij meer ruimte nodig had, huurde hij enkele lokalen in de oude gemeenteschool op de hoek van het Kerkplein, de Nieuwstraat en de Strikstraat, praktisch aan de voet van de Sint Maartenskerk. Dat leverde de werkplaats zijn naam ‘Onder den Sint Maarten’ op. Pool stelde verschillende ontwerpers aan, die voor de werkplaats vernieuwende, geometrische ontwerpen maakten. Onder den Sint Maarten werd een internationaal succes. Al snel verhuisde het bedrijf naar Haarlem, waar het tot 1936 kunstnijverheid produceerde.

In het kader van Wereld Art Nouveau-dag geeft conservator Roland Gieles op zaterdag 13 juni een lezing over Onder den Sint Maarten. Daarbij staan zowel de context van de Art Nouveau als de unieke geschiedenis van de werkplaats centraal.

Lezing over Historische Atlas ‘Tooneel der Steden van de Nederlanden’ van Joan Blaeu

Datum: vrijdag 20 maart 2026

Locatie: Gasthuiskapel, Gasthuisstraat 36, 5301 CC Zaltbommel 

Tijd: 19.00 uur – 21.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur, aanvang programma om 19.30 uur)



dr Marco van Egmond

In het kader van de Nationale Boekenweek organiseert Museum Stadskasteel Zaltbommel  samen met de Historische Kring Bommelerwaard een lezing over een bijzonder boek uit de museumcollectie. Het ‘Tooneel der Steden van de Nederlanden’ door Joan Blaeu.

De Amsterdamse kaartmaker en uitgever Joan Blaeu (ca 1598/99 – 1673) gaf dit prachtige boekwerk kort na de Tachtigjarige Oorlog
(1568-1648) uit.

In het boek zijn meer dan 200 plattegronden van Nederlandse steden opgenomen, waaronder een beroemde plattegrond van Zaltbommel. Bij de plattegronden nam Blaeu een tekst op over de historische wapenfeiten van de Nederlandse steden. En dus ook een beschrijving over de geschiedenis van Zaltbommel.

Dr Marco van Egmond, conservator van de Universiteitsbibliotheek Utrecht, geeft een lezing over dit indrukwekkende boekwerk en zijn context.

H. Hoet, J. Blaeu (uitgever), Plattegrond van Zaltbommel, 1649,
Collectie Museum Stadskasteel Zaltbommel, inv. 05795

Nieuwe animatiefilm ‘Verborgen Verhalen’ gepresenteerd

17 Mei 2025 hebben wij trots de nieuwe animatiefilm Verborgen Verhalen gepresenteerd aan genodigden. De animatiefilm, gemaakt door animator Xavier van Delft en zijn team, geeft op poëtische en krachtige wijze duiding bij de vroege geschiedenis van Zaltbommel en de Bommelerwaard. De kijker ontdekt hoe Zaltbommel en de Bommelerwaard zich vanaf de prehistorie tot de middeleeuwen hebben ontwikkeld tot een welvarend en belangrijk gebied.

Nadat de openingshandeling was verricht door wethouder Ed Goossens was de film, in combinatie met een bezoek aan de vernieuwde en heringerichte zalen, voor iedereen te bekijken.

De film is vanaf heden voor alle bezoekers doorlopend te zien in de benedenzaal.

Nieuwe aanwinst verbeeldt watersnood in de Bommelerwaard in 1861

Museum Stadskasteel Zaltbommel is eigenaar geworden van een fraai 19e-eeuws olieverfschilderij van de Delftse schilder Pieter Alardus Haaxman (1814-1887). Het schilderij is een aanwinst in de collectie omdat het gemaakt is naar aanleiding van de desastreuze watersnood in de Bommelerwaard in 1861. Het schilderij verbeeldt een overstroomd landschap. Prominent op de voorgrond zien we een eenvoudig geklede man, die twee jonge kinderen vasthoudt. Hij kijkt weemoedig terug naar het overstroomde landschap en probeert zijn kinderen en hun weinige bezittingen, naar een veilige plek te loodsen. Er zijn verschillende bronnen die het onderwerp van het schilderij bevestigen. Zo beschreef de zoon van Haaxman, zelf journalist, in 1918 dat hij dit schilderij in 1861 op de schildersezel van zijn vader zag staan, getiteld Episode uit de Watersnood in de Bommelerwaard. Het is een zeldzaam werk in Haaxmans oeuvre, want hij schilderde bijna nooit een actueel onderwerp. Wellicht was hij zo geraakt door het lot van de Bommelerwaarders, omdat hij zelf een paar jaar eerder, in 1858, weduwnaar was geworden.

Het schilderij bevond zich tot voor kort in Amerikaans privébezit. Het maakte deel uit van de collectie van een particulier uit Rochester Hills, Michigan. In oktober 2022 werd het schilderij verkocht op een veiling in Detroit als Shipwrecked.
Conservator Roland Gieles: ‘Een slecht gekozen titel, omdat het duidelijk gaat om een watersnood. Het schilderij is gekocht door een Nederlandse kunsthandelaar en vervolgens verkocht aan een verre nazaat van de schilder. Hij was bereid het werk aan ons museum te verkopen.’

Omdat het schilderij qua thematiek thuishoort in de Bommelerwaard én kwalitatief van een hoog niveau is, zien wij het schilderij als een waardevolle toevoeging aan onze collectie. Zodra de Grote Zaal is heringericht zullen we meer aandacht besteden aan de Watersnood van 1861 waar dit schilderij een prominente plaats zal krijgen. Tot die tijd is het in de hal van het museum te bewonderen.

Vlnr: Erik Gostelie, Eerke van Hoven en Martijn van Namen

Donatie van Rabobank voor muurschildering

Eerke Hoven, directeur van Rabobank Altena Bommelerwaard heeft op vrijdag 15 november jl. aan het bestuur van Museum Stadskasteel Zaltbommel een donatie aangeboden.

Een cheque is in ontvangst genomen door Erik Gostelie, penningmeester en Martijn van Namen, voorzitter van het museum. De donatie is bedoeld voor het laten ontwerpen en uitvoeren van een muurschildering in de fraaie binnentuin van het Museum Stadskasteel. Het kunstwerk verbindt straks het Maarten van Rossum huis met het achtergelegen Museumcafé.

Dit voorjaar start de openbare werving van kunstenaars uit de Bommelerwaard, die in aanmerking willen komen voor de kunst opdracht.

Van links naar rechts: Erik Gostelie, Eerke Hoven, Martijn van Namen